Beton uchun himoya qoplamalari va shimdiriladigan tarkiblar

Beton sirtini nima uchun himoya qilish kerak

Temir-betonning aksariyat shikastlanishlari sirtdan boshlanadi: suv, karbonat angidrid, xloridlar va sulfatlar betonga u orqali kirib keladi. Sirt himoyasi bu jarayonlarni sekinlashtiradi va yangi konstruksiyalarning ham, taʼmirlanganlarining ham xizmat muddatini uzaytiradi — busiz karbonlanish va xloridlar taʼmirlangan joyga qoʻshni uchastkalarda oʻz taʼsirini davom ettiradi. Bu ayniqsa koʻpriklar, estakadalar, avtoturargohlar, sovutish minoralari, fasadlar, gidrotexnik va yer osti inshootlari uchun muhim.

EN 1504-2 sirtni himoya qilishning uch usulini ajratadi: gidrofoblovchi shimdirish, shimdirish va qoplama. EN 1504-9 boʻyicha shimdirish va qoplamalar avvalo kirib kelishdan himoya, namlikni tartibga solish va beton solishtirma qarshiligini oshirish vazifalarini (1, 2 va 8-tamoyillar), maxsus qoplamalar esa fizik va kimyoviy chidamlilik vazifalarini ham (5 va 6-tamoyillar) hal qiladi.

Gidrofoblovchi shimdiriladigan tarkiblar

Silanlar va siloksanlar asosidagi tarkiblar beton gʻovaklariga singib, ularning devorlarini suv itaruvchi qiladi. Sirtda plyonka hosil boʻlmaydi: beton deyarli avvalgidek koʻrinadi va «nafas olishda» davom etadi, lekin kapillyar suv shimuvchanlik va u bilan birga erigan tuzlarning kirib kelishi keskin kamayadi, beton quruqroq boʻladi, uning elektr qarshiligi esa oshadi. Bu xloridlarga va tuzlar ishtirokida muzlashga qarshi eng samarali choralardan biri.

Singish chuqurligi. Shimdirish sifatining asosiy koʻrsatkichi. EN 1504-2 shimdiriladigan tarkiblarni singish chuqurligi boʻyicha sinflarga ajratadi; eng yuqorisi — II sinf — 10 mm va undan ortiq chuqurlikka mos keladi. Haqiqiy chuqurlik beton va sarfga bogʻliq, shuning uchun u sinov uchastkalarida tasdiqlanadi; masalan, Sikagard-705 L varaqasida dengiz inshootlari va korroziyadan himoya uchun kamida 5 mm ga erishish tavsiya etiladi.
Suyuqlik yoki krem. Suyuq silanlar bir necha oʻtishda surtiladi; kremsimon tiksotrop tarkiblar vertikal sirt va shiftdan oqib tushmaydi va kerakli dozani bir-ikki oʻtishda surtish imkonini beradi.
Cheklovlar. Shimdiriladigan tarkiblar suv bilan doimiy aloqada boʻlmagan betonga moʻljallangan va gidroizolyatsiya oʻrnini bosmaydi; keng yoriqlar ishlov berishdan oldin taʼmirlanadi — varaqalarda shimdirish qanday kenglikdagi yoriqlarni va qanday sarfda hali yopa olishi koʻrsatilgan.

Maʼlumotnomadagi misollar: Sikagard-705 L, Sikagard-706 Thixo.

Himoya qoplamalari

Karbonlanishga qarshi qoplamalar

Karbonat angidrid diffuziyasiga yuqori qarshilikka ega yupqa akril yoki metakrilat plyonkalar. Ularning himoya qobiliyati CO₂ boʻyicha ekvivalent havo qatlami qalinligi — Sd CO₂ bilan ifodalanadi; texnik varaqalarda himoya qoplamasi uchun kamida 50 m talabi keltiriladi. Shu bilan birga qoplama betondagi namlik chiqib ketishi uchun suv bugʻini oʻtkazishi kerak: bugʻ oʻtkazuvchan qoplamalar uchun Sd H₂O koʻpi bilan 5 m boʻlishi kerak. Ikkala kattalik ham plyonka qalinligiga bogʻliq, shuning uchun ishlab chiqaruvchi minimal va maksimal qalinlikni koʻrsatadi. Misollar: Sikagard-680 S Betoncolor, Fosroc Dekguard S.

Elastik yoriqlarga chidamli qoplamalar

Plasto-elastik qoplamalar harorat va yuklamadan «nafas olishda» davom etadigan qil va kirishish yoriqlarini, jumladan manfiy haroratda ham yopadi. Yoriqlarni yopish sinfi varaqada qatlamlar soni va sinov harorati bilan birga koʻrsatiladi. Ular fasadlarda, koʻpriklarda, yoriqlar paydo boʻlish xavfi bor konstruksiyalarda qoʻllaniladi. Misollar: Sikagard-550 W Elastic, Fosroc Dekguard E2000, Mapei ishlab chiqargan Elastocolor Paint.

Kimyoviy chidamli qoplamalar va futerovkalar

Kimyoviy muhitli poddonlar, novlar, pollar va sigʻimlar uchun epoksid, novolak va vinilefir tizimlar qoʻllaniladi — ular «Kimyoviy himoya» boʻlimida jamlangan. Muayyan muhitga chidamlilikni soʻrovnoma boʻyicha tasdiqlaymiz: modda, konsentratsiya, harorat va rejim. Pollarning himoya qoplamalari — «Quyma pollar» boʻlimida.

Himoyani qanday tanlash kerak

Asosiy agressiv omil. Xloridlar va tuzlar ishtirokida muzlash — gidrofoblash, baʼzan qoplama bilan birgalikda. Karbonlanish — karbonlanishga qarshi qoplama. Yoriqlar — elastik qoplama. Kimyoviy muhitlar — kimyoviy chidamli tizim.
Mahalliy sharoitlar. Markaziy Osiyoda beton koʻpincha shoʻrlangan tuproqlar va yer osti suvlari, tuzli chang, keskin harorat oʻzgarishlari, kuchli quyosh va qishki muzlash sharoitida ishlaydi. Yer osti va sokol qismlari, koʻprik tayanchlari, novlar va kanallar tuzlardan, ochiq konstruksiyalar esa ultrabinafsha nurlar va karbonlanishdan himoyani talab qiladi.
Tashqi koʻrinish. Shimdirish beton koʻrinishini saqlaydi, shaffof lak fakturani boʻrttirib koʻrsatadi, pigmentli qoplama taʼmirlangan uchastkalar rangini tenglashtiradi.
Asos namligi va yoshi. Shimdiriladigan tarkiblarga quruq, shimuvchan beton kerak; qoplamalarning aksariyatiga — agar ishlab chiqaruvchi boshqacha koʻzda tutmagan boʻlsa, yoshi kamida 28 sutka boʻlgan beton.
Xizmat koʻrsatish. Qoplamalar vaqt oʻtishi bilan yangilanadi; koʻp tizimlarda takroriy qatlam yaxshi tozalangan sirtga gruntsiz surtiladi.

Oʻzbekistonda qurilish konstruksiyalarini korroziyadan himoya qilishga talablarni ShNQ 2.03.11-24 belgilaydi; EN 1504-2 ning Yevropa koʻrsatkichlari materiallarni solishtirish uchun qulay, lekin yakuniy talablarni loyiha belgilaydi.

Texnologiya

Tayyorlash: mexanik tozalash — abraziv-oqimli, yuqori bosimli suv yoki bugʻ bilan — sement suti, kir, moylar, tuz dogʻlari, mox va eski boʻsh qoplamalarsiz mustahkam betongacha.
Taʼmir va gʻovaklarni toʻldirish: koʻchgan joylar taʼmirlash qorishmalari bilan tiklanadi, kovak va gʻovaklar tekislovchi tarkiblar bilan toʻldiriladi — «Tekislovchi va pardozlash tarkiblari» boʻlimiga qarang.
Eski qoplamalar: yopishish uzib olishga sinov bilan, moslik esa sinov uchastkasida tekshiriladi; boʻshlari toʻliq olib tashlanadi.
Grunt ishlab chiqaruvchi tizimiga koʻra — asosning shimuvchanligi va eski qoplama turiga qarab.
Asosiy qatlamlar: hoʻl qatlam qalinligini taroq bilan va har bir ish uchastkasidagi sarfni nazorat qilgan holda; oraliqlar, harorat, havo namligi va shudring nuqtasiga rioya qilinadi.
Yangi qatlamni yomgʻirdan himoya qilish — varaqadagi muddatlarga koʻra.

Odatiy xatolar

Nam betonga shimdirish — silan kerakli chuqurlikka singmaydi.
Qoplamani «koʻz chamasi bilan», qalinlikni nazorat qilmasdan surtish: yupqa plyonka kerakli Sd CO₂ ni bermaydi, haddan tashqari qalini esa bugʻni oʻtkazmay qoʻyadi.
Kovaklar ustidan qoplama — pufakchalar va yupqa joylar; chang va sement suti ustidan — koʻchib ketish.
Harakatlanuvchi yoriqli konstruksiyada bikr qoplama.
Elastik fasad qoplamasi suv turib qoladigan gorizontal sirtlarda yoki suv bilan doimiy aloqada — ishlab chiqaruvchilar bunday sharoitlarni istisno qiladi.
Yomgʻir kutilayotganda, havo namligi yuqori boʻlganda yoki kondensat ustidan boʻyash.

Katalogdagi materiallar

Sikagard-705 L — Sika — betonni xloridlar va namlikdan himoyalash uchun II sinfli silan gidrofob shimdirgich.
Sikagard-706 Thixo — Sika — vertikal va shift yuzalari uchun II sinfli tiksotrop silan krem-shimdirgich.
Sikagard-550 W Elastic — Sika — betonni karbonizatsiyadan himoyalovchi, yoriqlarni yopadigan elastik akril qoplama.
Sikagard-680 S Betoncolor — Sika — betonni karbonizatsiya va atmosfera taʼsiridan himoyalovchi erituvchili metakrilat qoplama.
Fosroc Dekguard S — Fosroc — beton va gʻisht terimini himoyalash uchun erituvchili akril antikarbonizatsion qoplama.
Fosroc Dekguard E2000 — Fosroc — temirbetonni himoyalash uchun suv asosidagi yoriqlarga chidamli elastomer qoplama.
Elastocolor Paint — Mapei — betonni karbonizatsiyadan himoyalovchi, yoriqlarni yopuvchi elastomer akril boʻyoq.
PenePoxy 2K — Penetron — betonni kimyoviy himoyalovchi ikki komponentli epoksid qoplama va lenta yelimi.
Colorite Beton — Mapei — betonni karbonizatsiyadan himoya qiluvchi, sirt tuzilishini saqlaydigan yarim shaffof akril boʻyoq.
Mapecoat I 24 — Mapei — betonni kislota, ishqor va neft mahsulotlaridan himoya qiluvchi epoksid boʻyoq.
Antipluviol S — Mapei — beton, suvoq, gʻisht va tosh uchun rangsiz siloksanli gidrofobizator.
Planiseal WR 40 — Mapei — temir-beton uchun suv asosidagi silanli gidrofob shimdiruvchi tarkib (40 % silan).
Planiseal WR 100 — Mapei — koʻprik, qoziq va dengiz inshootlari uchun sof silanli gidrofobizator, xloridlar kirishini kamaytiradi.
Duresil EB — Mapei — beton va poʻlatni kislota hamda oqova suvlardan himoya qiluvchi uglevodorod smolali epoksid boʻyoq.

Roʻyxat toʻliq emas. Yakuniy tanlov ishlab chiqaruvchi hujjatlari asosida, loyiha talablarini hisobga olgan holda amalga oshiriladi.

Koʻp beriladigan savollar

Qaysi biri yaxshiroq — shimdirishmi yoki qoplamami?

Bular turli vositalar. Shimdirish beton koʻrinishini saqlagan holda suv shimuvchanlik va xloridlar kirib kelishini kamaytiradi. Karbonlanishdan himoya qilish uchun CO₂ diffuziyasiga qarshiligi meʼyorlangan qoplamalar qoʻllaniladi, ular rangni ham tenglashtiradi. Koʻpincha ular birga qoʻllaniladi: gidrofoblovchi shimdirish qoplama ostida suv itaruvchi grunt vazifasini bajaradi.

Betonni fasad boʻyogʻi bilan boʻyash mumkinmi?

Oddiy fasad boʻyogʻi betonni himoya qilishi shart emas: uning CO₂ diffuziyasiga qarshiligi yetarli boʻlmasligi va yopishishi tekshirilmagan boʻlishi mumkin. Temir-betonni himoya qilish uchun EN 1504-2 boʻyicha koʻrsatkichlarga ega qoplamalar tanlanadi.

Himoyani qanchalik tez-tez yangilash kerak?

Material, muhit va quyosh yuklamasiga bogʻliq. Qoplama holati rejali koʻriklarda tekshiriladi; toʻq ranglar tezroq rangsizlanadi va ularga yangilovchi qatlam ertaroq kerak boʻlishi mumkin.

Yangi betonga himoya kerakmi?

Agar konstruksiya agressiv muhitda — tuzlar, muzlash sikllari, kimyoviy moddalar bilan — ishlaydigan boʻlsa, sirt himoyasini bir necha yildan keyin betonni taʼmirlashdan koʻra darhol koʻzda tutish foydaliroq.

Betoningiz uchun shimdiriladigan tarkib yoki himoya qoplamasini tanlab beramiz — qoʻngʻiroq qiling yoki WhatsApp/Telegram orqali yozing: +998 94 094 52 27.