Quyma pollar: epoksid, poliuretan va poliuretan-sement tizimlar

Quyma pol nima

Quyma yoki polimer pol — beton asos yoki styajka ustidan qilinadigan choksiz qoplama. U reaksiyaga kirishuvchan smolalardan — epoksid, poliuretan, metilmetakrilat smolalardan — yoki polimer-sement tarkiblardan olinadi: material suyuq holda surtiladi, u oqib tarqaladi, tekislanadi va qotgandan keyin kir va namlik ushlanib qolmaydigan, choksiz yaxlit qatlamga aylanadi. Bunday pol betonni ishqalanib yeyilish, toʻkilgan suyuqliklar va changlanishdan himoya qiladi, tozalashni osonlashtiradi, transport yoʻlaklari va ish zonalarini rang bilan ajratib koʻrsatish imkonini beradi. Qalinlik tizimga bogʻliq: boʻyoq qoplamalarida millimetrning ulushlaridan quyma va poliuretan-sement pollarda bir necha millimetrgacha.

Shu boʻlimda betonning oʻzini mustahkamlaydigan yechimlar ham jamlangan: yangi yotqizilgan betonga ishqalab singdiriladigan quruq mustahkamlovchi aralashmalar — toppinglar hamda qotgan betonning sirt qatlamiga singib kirib, uni bogʻlaydigan va changlanishni toʻxtatadigan shimdiriladigan tarkiblar. Bular turli vositalar: polimer qoplama betonni yuklama va muhitdan ajratib turadi, topping va shimdiriladigan tarkib esa uning ustki qatlamini mustahkamroq va zichroq qiladi.

Pol tizimi material nomiga qarab emas, balki dastlabki maʼlumotlarga qarab tanlanadi. Yuklamalar, kimyoviy taʼsir, harorat va asosni tavsiflab bering — obyektingiz uchun tizim, qalinliklar va materiallar hajmini tanlab beramiz. Himoya qoplamalari injiniringi →

Tizimlar nimasi bilan farq qiladi

Tizim Asosi Kuchli tomonlari Cheklovlari
Epoksid qoplamalar va quyma pollar qotirgichli epoksid smola, koʻpincha kvars toʻldiruvchi bilan qattiqlik va yeyilishga chidamlilik, koʻplab kimyoviy moddalarga chidamlilik, silliq gigiyenik sirt, ranglarning keng tanlovi bikr: asosdagi yoriqlar va zarbalarga yomon bardosh beradi; quyoshda sargʻayadi va boʻrlanadi; qizishga nisbatan cheklovlar bor
Poliuretan qoplamalar izotsianatli qotirgichli poliol elastiklik, qil yoriqlarni yopish, zarbalarga yaxshi qarshilik; alifatik yakuniy qatlamlar ultrabinafsha nurlarga chidamli surtish vaqtida namlikka sezgir; yumshoq markalar nuqtaviy yuklamalar va abrazivga yomonroq bardosh beradi
Poliuretan-sement (PU-sement) poliuretan bogʻlovchi, sement va mineral toʻldiruvchilar issiq suv, bugʻ, harorat oʻzgarishlari hamda oziq-ovqat va kimyo ishlab chiqarishlaridagi koʻplab agressiv muhitlarga chidamlilik gʻadir-budur faktura, ranglarning cheklangan tanlovi, chetlar va choklar uchun alohida qoidalar
Antistatik va tok oʻtkazuvchi tok oʻtkazuvchi komponentli va yerga ulanadigan epoksid yoki poliuretan tarkiblar statik zaryadni meʼyorlangan qarshilik bilan oqizib yuborish tok oʻtkazuvchi grunt, yerga ulash konturi va muntazam oʻlchovlar kerak
Toppinglar sement va yeyilishga chidamli toʻldiruvchi: kvars, korund, metall yangi beton sirtini alohida qatlamsiz mustahkamlash va changsizlantirish faqat yangi quyilgan betonga; kislotalardan himoya qilmaydi
Shimdiriladigan tarkiblar va silerlar silikatlar va ftorsilikatlar; polimer eritmalar ustki qatlamni mustahkamlash, changsizlantirish, eski va yangi pollarni tozalashni osonlashtirish boʻsh yoki yemirilgan betonni tuzatmaydi; kimyoviy himoyasi cheklangan

Pol tizimi qanday tanlanadi

Oʻzbekistonning milliy meʼyori — ShNQ 2.03.13-24 «Pollar» — polni foydalanish jarayonidagi taʼsirlar, maxsus talablar (uchqun chiqarmaslik, antistatiklik, elektr oʻtkazuvchanlik, changsizlik, tekislik, uzoq muddatga chidamlilik, issiqlik oʻzlashtirish, tovush izolyatsiyasi, suv oʻtkazmaslik, sirpanchiqlik), gigiyena talablari — dezinfeksiyalovchi vositalarga chidamlilik va oson tozalanish — hamda qurilish joyining iqlimini hisobga olgan holda loyihalashni talab qiladi. Amalda bu savollarning oltita guruhidir.

1. Mexanik yuklamalar

Piyodalar, aravachalar, poliuretan yoki poʻlat gʻildirakli shtabelyorlar va yuklagichlar, zanjirli texnika, asbob va detallarning tushishi, poddonlarni sudrash, nuqtaviy yuklama tushiradigan stellajlar. ShNQ 2.03.13-24 mexanik taʼsirlarni odamlar va transport harakati, zarbalar va boshqa yuklamalarga qarab toʻrtta jadallik darajasiga — kamdan juda kattagacha — ajratadi. Daraja qanchalik yuqori boʻlsa, qatlam shunchalik qalin va mustahkam boʻlishi kerak: yupqa boʻyoq qoplamasi piyodalar va aravachalar harakatlanadigan omborda oʻrinli, biroq yuklagichlar va zarbalar uchun quyma, kvars toʻldiruvchili yoki poliuretan-sement tizimlar kerak.

2. Suyuqliklar va kimyoviy moddalar

Meʼyor suyuqliklar taʼsirining uch darajasini farqlaydi. Kam taʼsirda sirt quruq yoki biroz nam boʻladi va pol suv quymasdan tozalanadi; oʻrtacha taʼsirda pol davriy ravishda namlanadi va suyuqlik vaqti-vaqti bilan sirt boʻylab oqib tushadi; katta taʼsirda esa suyuqlik doimiy yoki tez-tez oqadi. Polni suv quymasdan yuvish va tasodifiy tomchilar suyuqlik taʼsiri hisoblanmaydi. Agressiv muhitlar uchun aniq modda, uning konsentratsiyasi, harorati va aloqa davomiyligi muhim — aniq muhitga chidamlilikni soʻrovnoma boʻyicha tasdiqlaymiz. Kuchli kislotalar va oksidlovchilar uchun pol tizimlaridan tashqari vinilefir qoplamalar va futerovkalar ham koʻrib chiqiladi — «Kimyoviy himoya» boʻlimiga qarang.

3. Harorat va issiqlik zarbasi

Muzlatish kameralari, issiq suyuqliklarning toʻkilishi, issiq suv va bugʻ bilan yuvish, pechlar va avtoklavlar yonidagi zonalar. Chegaraviy ish harorati va harorat oʻzgarishlariga chidamlilik aniq tizimning varaqasidan olinadi: bunday zonalarda oddiy epoksid qoplamalar yoriladi va koʻchib tushadi, poliuretan-sement tizimlar esa aynan ular uchun ishlab chiqiladi.

4. Gigiyena va tozalash

Oziq-ovqat, farmatsevtika va tibbiyot xonalari choksiz sirtni, devorlarga yumaloqlangan tutashuvlarni (galtellarni), traplar va novlarga toʻgʻri qiyalikni hamda yuvish va dezinfeksiyalash vositalariga chidamlilikni talab qiladi. ShNQ 2.03.13-24 suyuqliklar taʼsiri oʻrtacha va katta boʻlgan xonalarda pol qiyaligini belgilaydi: choksiz va plitkali qoplamalar uchun (beton qoplamalardan tashqari) 0,5–1 %, gʻisht va beton qoplamalar uchun esa 1–2 %.

5. Xavfsizlik: sirpanish, statik elektr, uchqunlar

Sirpanishga qarshi xususiyat faktura orqali beriladi: kvars qumi yoki boshqa toʻldiruvchi sepish va uning ustidan surtiladigan yakuniy qatlam qalinligi bilan. Faktura qanchalik gʻadir-budur boʻlsa, hoʻl pol shunchalik xavfsiz, lekin uni yuvish shunchalik qiyin boʻladi — muvozanat tozalash rejimiga qarab tanlanadi. Oʻzbekistonda pollarning elektr qarshiligiga va uchqun chiqarmasligiga qoʻyiladigan talablarni ShNQ 2.03.13-24 belgilaydi — batafsil «Antistatik va tok oʻtkazuvchi pollar» boʻlimida.

6. Asos va muddatlar

Betonning mustahkamligi va namligi, yoriqlar, choklar, ruxsat etilgan toʻxtab turish vaqti va xonadagi harorat koʻpincha tanlovni foydalanish sharoitlaridan ham koʻproq toraytiradi: yangi yoki nam betonga aksariyat epoksid tizimlarni surtish mumkin emas, ayrim materiallarda esa bunga varaqada bevosita ruxsat berilgan.

Muvaffaqiyatning yarmi asosga bogʻliq

  • Mustahkamlik. Betonning siqilishdagi minimal mustahkamligini va sirt qatlamining uzib olishdagi mustahkamligini tizimning texnik varaqasi belgilaydi; katalogdagi epoksid va poliuretan materiallarning aksariyatida bu kamida 25 va 1,5 N/mm². Ular qoplama koʻchib tushganidan keyin emas, ishlar boshlanishidan oldin tekshiriladi.
  • Namlik. Beton namligi surtishdan oldin oʻlchanadi: karbid usulida, ASTM F2170 boʻyicha plita ichiga oʻrnatiladigan nisbiy namlik datchiklari bilan, ASTM D4263 boʻyicha plyonka usuli bilan esa kapillyar namlik bor-yoʻqligiga ishonch hosil qilinadi. Katalogdagi epoksid va poliuretan materiallar varaqalaridagi odatiy chegara — massa boʻyicha 4 %. Pastdan namlik soʻrilganda plita ostida namlikni kesuvchi qatlam yoki maxsus namlikka chidamli toʻsiq qatlam kerak.
  • Tozalik va gʻadir-budurlik. Sement suti, eski boʻyoqlar, moy va chang drob-oqimli ishlov berish, jilvirlash yoki frezalash bilan olib tashlanadi. Talab qilinadigan gʻadir-budurlikni ICRI 310.2R qoʻllanmasidagi CSP 1–10 profillari orqali belgilash qulay.
  • Yoriqlar va choklar. Yoriqlar taʼmirlanadi, deformatsiya choklari qoplamaga koʻchiriladi va germetiklanadi — harakatlanuvchi chok ustidagi bikr qatlam baribir yoriladi.
  • Tekislik. ShNQ 2.03.13-24 boʻyicha polimer qoplamalarda ikki metrli nazorat reykasi ostidagi tirqish 2 mm dan oshmasligi, belgilangan qiyalikdan ogʻish esa xona oʻlchamiga nisbatan 0,2 % dan va 20 mm dan oshmasligi kerak. Quyma qatlam asosdagi katta notekisliklarni tuzatmaydi — ular oldindan tekislanadi.
  • Harorat va shudring nuqtasi. Smolalar sovuq va kondensatga sezgir: katalogdagi polimer materiallar varaqalari asos shudring nuqtasidan kamida 3 °C issiqroq boʻlishini talab qiladi, minimal harorat va havoning chegaraviy namligi esa har bir materialda oʻziga xos.

Tizim nimalardan iborat

  • Grunt beton gʻovaklariga singib, sirtni mustahkamlaydi va keyingi qatlamlarning yopishishini taʼminlaydi; gʻovak asosda zarur boʻlsa u qayta surtiladi — varaqa koʻrsatmalariga koʻra.
  • Tekislovchi qatlam — kovaklar va mayda notekisliklarni toʻldirish uchun kvars toʻldiruvchili smola.
  • Asosiy qatlam — oʻz-oʻzidan tekislanuvchi quyma, kvars toʻldiruvchili, qorishmali (silliqlanadigan) yoki poliuretan-sement — ishchi qalinlikni hosil qiladi.
  • Sepiladigan material — kvars qumi yoki rangli toʻldiruvchi: sirpanishga qarshi xususiyat yoki dekorativ samara uchun.
  • Yakuniy qatlam yeyilishga chidamlilik, ultrabinafsha nurlarga chidamlilik, yaltiroqlik darajasi va oson tozalanish uchun javob beradi.
  • Tugunlar: devorlar yonidagi galtellar, traplar va novlarga tutashuvlar, chetlardagi anker ariqchalari, deformatsiya choklari, antistatik pollar uchun — tok oʻtkazuvchi grunt va yerga ulash tizimiga ulash.

Barcha qatlamlar — bitta ishlab chiqaruvchiniki va bitta tizimdan. Turli markalardagi materiallardan yigʻilgan tizim koʻchishlar va dogʻlarning keng tarqalgan sababidir, ishlab chiqaruvchi esa kafolatni faqat oʻz tizimiga beradi.

Maʼlumotnoma boʻlimlari

Odatiy xatolar

  • Tizim yuklamalar, kimyoviy taʼsir va haroratni hisobga olmasdan, kvadrat metr narxiga qarab tanlangan — bir yildan keyin pol yeyilgan, sinib ketgan yoki boʻrtib chiqqan.
  • Qoplama nam yoki boʻsh betonga, sement suti ustidan, sirtni mexanik usulda tayyorlamasdan surtilgan.
  • Yuklagichlar yuradigan va detallar tushadigan joyga yupqa boʻyoq qoplamasi surtilgan.
  • Issiq suyuqliklar toʻkiladigan, bugʻ bilan yuviladigan yoki harorat keskin oʻzgaradigan joyda epoksid pol.
  • Deformatsiya choklari butunlay quyib berkitilgan — qoplama ularning chizigʻi boʻylab yoriladi.
  • Derazalar va darvozalar yonidagi och rangli epoksid pol ultrabinafsha nurlarga chidamli yakuniy qatlamsiz — sargʻayish va notekis rang.
  • Qoplama mustahkamlik yigʻishidan oldin yuklama berilgan — gʻildirak izlari va ezilib botish.

Meʼyorlar va standartlar

  • ShNQ 2.03.13-24 «Pollar» — Oʻzbekiston meʼyorlari, 2024-yil 1-iyuldan QMQ 2.03.13-19 oʻrniga amal qiladi: qoplamalarni mexanik va kimyoviy taʼsirlarga qarab tanlash, qiyaliklar, tekislik, changsizlik, elektrostatik talablar.
  • EN 13813 — styajkalar va pol qoplamalari uchun materiallar tasnifi: markirovkada bogʻlovchi turi (CT — sementli, SR — sintetik smola) va xususiyatlar sinflari koʻrsatiladi.
  • EN 1504-2 — beton sirtini himoya qilish tizimlari: gidrofoblovchi shimdirish, shimdirish va qoplamalar.
  • EN 13501-1 — qurilish mahsulotlarini olovga reaksiyasi boʻyicha tasniflash, pol qoplamalari uchun — fl indeksli sinflar.
  • IEC 61340-5-1, IEC 61340-4-1, IEC 61340-4-5 — elektronikani elektrostatikadan himoya qilish va pollar qarshiligini oʻlchash usullari.
  • DIN 51130 va EN 16165 — sirpanishga qarshilik: koʻplab varaqalar DIN 51130:2014 boʻyicha rampa (qiya tekislik) usuliga havola qiladi, Germaniyada u DIN EN 16165:2023 standarti va DIN 51130:2023 ning yangi tahriri bilan almashtirilgan.

Tanlov uchun qanday soʻrov yuborish kerak

Taklifimiz birinchi martadayoq aniq boʻlishi uchun quyidagilarni yuboring:

  • xonaning vazifasi va texnologiya: ombor, sex, oziq-ovqat ishlab chiqarishi, yuvish zonasi, laboratoriya, avtoturargoh, savdo zali;
  • yuklamalar: transport va gʻildiraklar turlari, zarbalar, stellajlar, harakat jadalligi;
  • suyuqliklar va kimyoviy moddalar: moddalar, konsentratsiyalar, harorat, ular polga qanchalik tez-tez va qancha vaqt tushishi; tozalash rejimi va yuvish vositalari;
  • harorat rejimi: sovuq, issiq suyuqliklar toʻkilishi, issiq suv yoki bugʻ bilan yuvish;
  • asos: yangi yoki eski beton, yoshi, markasi, namligi, yoriqlar, choklar, mavjud qoplama;
  • maxsus talablar: sirpanishga qarshilik, antistatiklik, uchqun chiqarmaslik, rang va belgilash chiziqlari;
  • maydon, muddatlar va ruxsat etilgan toʻxtab turish vaqti, ishlar davomida xonadagi harorat.

Ushbu maʼlumotlar asosida turli ishlab chiqaruvchilarning 1–3 ta tizim variantini taklif qilamiz, ular orasidagi farqni tushuntiramiz va ishlab chiqaruvchilardan texnik varaqalarning amaldagi tahririni soʻrab olamiz.

Yetkazib berish haqida

Biz pollar uchun materiallarni Oʻzbekiston boʻylab va Markaziy Osiyoning qoʻshni mamlakatlariga yetkazib beramiz: loyiha talablarini solishtirib tekshirishga, ishlab chiqaruvchidan hujjatlarni soʻrab olishga va tizimning toʻliq toʻplamini jamlashga yordam beramiz — gruntlar, asosiy va yakuniy qatlamlar, toʻldiruvchilar, choklar va tutashuvlar uchun materiallar. Tizimni obyektga moslab tanlaymiz va hisoblaymiz, zarur boʻlsa esa ishlarni polimer pollar yotqizish tajribasiga ega hamkor pudratchilar orqali tashkil qilamiz.

Koʻp beriladigan savollar

Nimani tanlash kerak: epoksid polnimi yoki poliuretan polnimi?

Epoksid qattiqroq va odatda ishqalanib yeyilishga hamda koʻplab kimyoviy moddalarga chidamliroq, poliuretan esa elastikroq va zarbalar, tebranish va asosdagi mayda yoriqlarga yaxshiroq bardosh beradi. Koʻpincha ular birga qoʻllaniladi: epoksid asosiy qatlam va ultrabinafsha nurlarga chidamli poliuretan yakuniy qatlam.

Quyma polni yangi betonga surtish mumkinmi?

Faqat beton mustahkamlik yigʻib, material varaqasida ruxsat etilgan namlikkacha qurigandan keyin. Agar kutishning iloji boʻlmasa, ishlab chiqaruvchi yosh yoki nam betonga surtishga bevosita ruxsat bergan tizimlar yoki asosiy qoplama ostidan surtiladigan toʻsiq qatlamlar koʻrib chiqiladi.

Oziq-ovqat ishlab chiqarishida qanday pol kerak?

Zonaga bogʻliq: quruq omborlar va qadoqlash zonalarida epoksid yoki poliuretan qoplama yetarli, issiq suv, bugʻ, yogʻlar va organik kislotalar boʻlgan zonalarda esa odatda galtellar va traplarga qiyaliklar bilan bajariladigan poliuretan-sement tizimlar tanlanadi.

Topping quyma poldan nimasi bilan farq qiladi?

Topping — beton yotqizilayotganda yangi betonga ishqalab singdiriladigan quruq aralashma; u plitaning bir qismiga aylanadi va uning sirtini mustahkamlaydi. Quyma pol esa qotgan va tayyorlangan beton ustidagi alohida polimer qatlam.

Pol tizimini tanlash yoki yetkazib berish hisob-kitobi kerak boʻlsa — qoʻngʻiroq qiling yoki WhatsApp/Telegram orqali yozing: +998 94 094 52 27.