Inyeksiyalash nima
Inyeksiyalash — betondagi yoriqlar va boʻshliqlarni pakerlar orqali bosim ostida yoki oʻzi oqib kirish usulida suyuq material bilan toʻldirish. Maqsadlar turlicha boʻladi: monolitlik va yuk koʻtarish qobiliyatini tiklash, suv va agressiv moddalarning armaturaga yoʻlini toʻsish, oqishni toʻxtatish, pardozlash qoplamasi ortidagi yoki plita ostidagi boʻshliqlarni toʻldirish. Material maqsadga bogʻliq.
EN 1504-5 inyeksion materiallarni vazifasiga koʻra uch guruhga ajratadi: yoriqlar va boʻshliqlarni kuch uzatuvchi toʻldirish uchun (F) — kuchlarni uzatadigan, plastik toʻldirish uchun (D) — elastikligini saqlaydigan va boʻkish bilan toʻldirish uchun (S). Epoksid smolalar birinchi guruhga, poliuretan va akrilat tarkiblar — ikkinchi va uchinchi guruhga kiradi. Suvni toʻxtatish uchun dastlabki gidroizolyatsion inyeksiyalashni standart qamrab olmaydi; bunday tarkiblar «Gidroizolyatsiya» boʻlimida tavsiflangan.
Tanlov nimadan boshlanadi
Smolani tanlashdan oldin bir nechta savolga javob beriladi.
- Yoriq nima uchun paydo boʻlgan. Kirishish, ortiqcha yuklanish, choʻkish, harorat deformatsiyalari, armatura korroziyasi. Agar sabab taʼsir qilishda davom etsa, uni bartaraf etmasdan toʻldirish yonida yangi yoriq paydo boʻlishiga olib keladi.
- Yoriq harakatlanadimi. Barqaror yoriqni epoksid smola bilan bikr yelimlash mumkin. Kengligi harorat yoki yuklamadan oʻzgaradigan yoriqni bikr smola ushlab turolmaydi — elastik material yoki deformatsiya choki kerak.
- Yoriqning kengligi va chuqurligi qanday, u teshib oʻtganmi. Smolaning qovushqoqligi va pakerlar qadami kenglikka bogʻliq; ishlab chiqaruvchilar chegaraviy kenglikni koʻrsatadi, masalan, Sikadur-52 Injection uchun — 5 mm gacha.
- Suv bormi. Kuch uzatuvchi toʻldirish uchun epoksid smolalar quruq va nam yoriqlarda ishlaydi, lekin hoʻl yoriqlarda va suv bosim ostida kelayotganda ishlamaydi. Oqish boʻlsa, avval suv poliuretan smola yoki koʻpik bilan toʻxtatiladi, soʻngra germetiklash vazifasi hal qilinadi.
- Ishlar vaqtida konstruksiyaning harorati qanday: qovushqoqlik va yaroqlilik muddati unga bogʻliq. Issiq iqlim uchun yaroqlilik muddati uzaytirilgan smolalar ishlab chiqariladi.
Materiallar
Kuch uzatuvchi toʻldirish uchun epoksid smolalar
Erituvchisiz ikki komponentli past qovushqoq smolalar: ular yoriq chetlarini shunday yelimlaydiki, uzib olishga sinovda yelim choki emas, balki betonning oʻzi buziladi, va monolitlikni tiklaydi. Kolonnalar, balkalar, plitalar, poydevorlar, devorlar va sigʻimli inshootlardagi barqaror yoriqlar uchun qoʻllaniladi. Muhim parametrlar — ish haroratidagi qovushqoqlik, porsiyaning yaroqlilik muddati, yoriqning ruxsat etilgan namligi va chegaraviy kengligi. Misollar: Sikadur-52 Injection Normal va LP, Fosroc Nitofill EPLV, Mapei ishlab chiqargan Epojet va Epojet LV.
Poliuretan va akrilat tarkiblar
Yoriqlar va choklarni, jumladan harakatlanuvchi va nam yoriqlarni germetiklash hamda suvni toʻxtatish uchun elastik materiallar. Ular yuk koʻtarish qobiliyatini tiklamaydi, lekin suv yoʻlini ishonchli toʻsadi. Suv bor-yoʻqligi va bosimi hamda yoriqning harakatchanligiga qarab tanlanadi.
Sementli inyeksion tarkiblar
Mayda dispersli sement suspenziyalari massiv beton va terimdagi yirik boʻshliqlar, kovaklar va ichki boʻshliqlarni toʻldirish uchun qoʻllaniladi — bu yerda mineral asos bilan moslik muhim.
Texnologiya
- Tekshiruv: yoriqlar xaritasi, kenglik va chuqurlik, harakatchanlik (zarur boʻlsa — mayoqlar bilan kuzatish), namlik.
- Tayyorlash: yoriq boʻylab sirt chang, sement suti, tuz dogʻlari va qoplamalardan tozalanadi; yoriq moysiz siqilgan havo bilan puflanadi.
- Pakerlar: teshiklar bevosita yoriqqa yoki qoʻshni betondan qiya qilib, yoriq tekisligini kesib oʻtadigan tarzda parmalanadi yoki sirtga shtutserlar yopishtiriladi. Qadam smola qoʻshni pakerga yetib boradigan qilib tanlanadi; teshib oʻtgan yoriqlar ikki tomondan germetiklanadi.
- Yoriq ogʻzini germetiklash: pakerlar orasidagi yoriq epoksid shpaklyovka bilan yopiladi va uning qotishiga imkon beriladi — aks holda smola tashqariga chiqib ketadi.
- Inyeksiyalash: smola toʻliq komplektlarda aralashtiriladi va vertikal yoriqning pastki pakeridan yuqoriga yoki gorizontal yoriqning chetki pakeridan boshlab, smola qoʻshni pakerda paydo boʻlguncha haydaladi, soʻngra keyingisiga oʻtiladi. Gorizontal yoriqlarni baʼzan oʻzi oqib kirish usulida toʻldirish mumkin.
- Yakunlash: qotgandan keyin pakerlar olib tashlanadi, teshiklar berkitiladi, germetik sirtdan olib tashlanadi.
- Nazorat: uchastkalar boʻyicha smola sarfi, masʼuliyatli konstruksiyalar uchun esa kernlar olish. Ishlab chiqaruvchilar sinov uchastkasida dastlabki sinovlarni talab qiladi: smolaning yaroqliligi, pakerlar qadami, uskuna va bosim tekshiriladi.
Issiq iqlimda ishlash
Oʻzbekiston va qoʻshni mamlakatlar uchun bu alohida mavzu. Harorat oshishi bilan epoksid smolaning yaroqlilik muddati keskin qisqaradi: qorishma qanchalik katta va havo qanchalik issiq boʻlsa, smola idishning oʻzida va nasos shlangida shunchalik tez quyuqlashadi. Ishlab chiqaruvchilar smolani kichik porsiyalarda aralashtirishni, komponentlarni esa aralashtirishdan oldin sovutishni, lekin +5 °C dan past emas, tavsiya qiladi. Aralashtirilmagan materiallar toʻgʻridan-toʻgʻri quyosh tushmaydigan salqin joyda saqlanadi, uskuna — ayniqsa smola bilan tegib turadigan qismlari — soyalanadi, ishlar issiq boʻlmagan soatlarga koʻchiriladi va uzluksiz olib boriladi. Issiq uchun yaroqlilik muddati uzaytirilgan alohida markalar ham ishlab chiqariladi, masalan Sikadur-52 Injection LP. Nasos va bosim sinov uchastkasida tanlanadi: smola yoriq orqali qoʻshni pakergacha oʻtishi, lekin yoriq ogʻzidagi germetikni yorib yubormasligi kerak.
Odatiy xatolar
- Harakatlanuvchi yoriqda bikr epoksid smola — yoriq yonida ochiladi.
- Hoʻl yoriqda yoki suv kelib turganda epoksid smola — devorlar bilan yopishish yoʻq.
- Tor yoriq uchun haddan tashqari yuqori qovushqoqlik yoki sovuqda ishlash — smola yoriq oxirigacha yetib bormaydi.
- Issiqda katta qorishma — smola haydab ulgurilmasidan oldin idishda va shlangda quyuqlashib qoladi.
- Yoriq ogʻzidagi germetik qotmagan — smola sirtga chiqadi, yoriq qisman toʻldiriladi.
- Smolani «oquvchanlik uchun» erituvchi bilan suyultirish — ishlab chiqaruvchilar buni taqiqlaydi.
- Yoriq sababini aniqlamasdan inyeksiyalash.
Yetkazib beruvchi va muhandisdan nimalarni aniqlashtirish kerak
- EN 1504-5 boʻyicha guruh va xususiyatlar deklaratsiyasi;
- ish haroratidagi qovushqoqlik va yaroqlilik muddati, yoriqning ruxsat etilgan namligi va chegaraviy kengligi;
- tavsiya etiladigan pakerlar, yoriq ogʻzi germetigi, nasos va bosim;
- agar yoriq yuk koʻtaruvchi elementda boʻlsa, oʻrmalashni hisobga olgan uzoq muddatli mustahkamlik;
- uskunani tozalash usuli va smolalar bilan ishlashda xavfsizlik choralari.
Yoriqlarni tekshirish va taʼmirlash usuli haqida qaror — injiniring doirasida; kuchaytirish zarur boʻlsa, «Konstruksiyalarni kompozitlar bilan kuchaytirish» boʻlimiga qarang.
Katalogdagi materiallar
- Sikadur-52 Injection Normal — Sika — 5 mm gacha yoriqlarni konstruktiv inʼeksiyalash uchun past qovushqoq epoksid smola.
- Sikadur-52 Injection LP — Sika — issiq havoda yoriqlarni inʼeksiyalash uchun uzoq yashovchan epoksid smola.
- Fosroc Nitofill EPLV — Fosroc — betondagi 0,1–9 mm yoriqlarni inyeksiyalash uchun past qovushqoqli epoksid smola.
- Epojet LV — Mapei — betondagi mikroyoriqlarni inyeksiyalash uchun juda past qovushqoqlikdagi epoksid smola.
- Epojet — Mapei — betondagi yoriqlarni inyeksiyalash va ankerlash uchun erituvchisiz epoksid smola.
- Skrepa M600 Inyektsionnaya — Penetron — 0,4 mm dan keng yoriqlar, boʻshliqlar va ankerlash uchun sement inyeksion qorishmasi.
- Stabilcem — Mapei — inyeksiya va ankerlash qorishmalari hamda kirishmaydigan betonlar uchun kengayuvchi sement bogʻlovchi.
- Epojet SLV — Mapei — yoriqlarni, jumladan nam yoriqlarni inyeksiyalash uchun juda past qovushqoqlikdagi epoksid smola.
Roʻyxat toʻliq emas. Suvni toʻxtatish va gidroizolyatsion inyeksiyalash uchun tarkiblar — «Gidroizolyatsiya» boʻlimida.
Koʻp beriladigan savollar
Qanday yoriqlarni epoksid smola bilan inyeksiyalash mumkin?
Kengligi oʻzgarmaydigan barqaror, quruq yoki suv kelmaydigan nam, smola varaqasida koʻrsatilgan kenglik doirasidagi yoriqlarni. Harakatlanuvchi va suvli yoriqlar uchun elastik poliuretan yoki akrilat tarkiblar qoʻllaniladi.
Inyeksiyalash konstruksiya mustahkamligini tiklaydimi?
Epoksid inyeksiyalash monolitlikni tiklaydi va konstruksiyaga yana yaxlit butun sifatida ishlash imkonini beradi. Agar yoriqlar yuk koʻtarish qobiliyati yetarli emasligi tufayli paydo boʻlgan boʻlsa, birgina inyeksiyalash kamlik qiladi — hisob va, ehtimol, kuchaytirish kerak.
Qishda inyeksiyalash mumkinmi?
Faqat smola varaqasida koʻrsatilgan harorat chegaralarida. Sovuqda smola quyuqlashadi va sekinroq qotadi; zarur boʻlsa, konstruksiya va materiallar isitiladi.
Inyeksiyalash kerak boʻlmasa, yoriqlar tashqaridan nima bilan berkitiladi?
Himoyalanadigan sirtdagi tor harakatlanmaydigan yoriqlar koʻpincha yoriqlarga chidamli himoya qoplamasi yoki epoksid shpaklyovka bilan yopiladi; qaror kenglik, harakatchanlik va tashqi koʻrinishga talablarga bogʻliq.
Yoriqlaringizga mos inyeksion smola va texnologiyani tanlab beramiz — qoʻngʻiroq qiling yoki WhatsApp/Telegram orqali yozing: +998 94 094 52 27.