Gidroplomba nima
Gidroplomba — tez qotuvchi sement asosidagi quruq aralashma: u suv bilan qoriladi va faol oqish joyiga bosib kiritiladi. Bir necha soniya yoki daqiqa ichida massa toʻgʻridan-toʻgʻri oqim ichida qotadi va uni toʻsib qoʻyadi. Koʻpgina tarkiblar bunda biroz kengayadi yoki boʻkadi va boʻshliqni ichkaridan tirab turadi: masalan, KÖSTER Waterstop hajm boʻyicha taxminan 0,5 % ga kengayadi. Bunday materiallarning barchasida vazifa bitta — asosiy gidroizolyatsiyani bajarish mumkin boʻlishi uchun suvni toʻxtatish.
Tiqinni kesib ochilgan boʻshliq shakli, kengayish va hoʻl beton bilan yopishish ushlab turadi. Bu bikr material: u nuqtani yoki qisqa uchastkani berkitadi, lekin butun konstruksiyani suv oʻtkazmaydigan qilmaydi va yoriq harakatlariga bardosh bermaydi. Shuning uchun gidroplomba — taʼmirning yakuni emas, balki birinchi qadami.
Qayerda qoʻllaniladi
- yertoʻlalar, chuqurlar, lift shaxtalari va quduqlarda yoriqlar, kovaklar, ishchi va sovuq betonlash choklari orqali keladigan nuqtaviy oqishlar;
- quvur va kabel kirish joylari, qolip tortqichlaridan qolgan teshiklar, quduq halqalari orasidagi choklar va kanalizatsiya quvurlarining muftalari;
- tunnel qoplamalari, kollektorlar, yer osti kameralari va shaxtalar — suv doimiy kirib keladigan joylar;
- gidroizolyatsiya ishlari davomida qoldiriladigan va eng oxirida berkitiladigan vaqtinchalik suv chiqarish teshiklari;
- singuvchi va surtiladigan gidroizolyatsiyadan oldin asosni tayyorlash: asosiy qatlam faqat barcha oqayotgan suv toʻxtatilgandan keyin surtiladi.
Agar suv katta maydon boʻylab, koʻplab mayda nuqsonlar yoki harakatlanuvchi yoriq orqali kelsa, uni tiqin bilan toʻxtatib boʻlmaydi — bunda inyeksion gidroizolyatsiya kerak. Butun uzunligi boʻylab suv oʻtkazayotgan ishchi va deformatsiya choklari alohida tugunlar bilan hal qilinadi — «Choklar gidroizolyatsiyasi» boʻlimiga qarang.
Tarkibni qanday tanlash kerak
Qotish vaqti
Oqim qanchalik kuchli boʻlsa, aralashma shunchalik tez qotishi kerak, aks holda u qotguncha yuvilib ketadi. Katalogdagi eng tez tarkiblar taxminan 30 soniyadan keyin qota boshlaydi — bular PENEPLUG, Remmers WP RH rapid, KÖSTER Waterstop va Fosroc Renderoc Plug ning Turkiyada ishlab chiqariladigan varianti. Sika MonoTop-108 Water Plug +20 °C da 60–80 soniyada qotadi, MC-Fast SM suv qoʻshilgandan 60–120 soniya oʻtib qotadi, Xypex Patch’n Plug da qotishning boshlanishi — 1,5 dan 4 daqiqagacha. Ceresit CX 5 taxminan 5 daqiqada qotadi: bu avvalo montaj sementi boʻlib, varaqasi uni nuqtaviy oqishlarni vaqtincha berkitish uchun ham qoʻllashga ruxsat beradi. Sekin qotuvchi tarkiblar uzun ariqchalar uchun qulayroq, tezlari esa bosim ostidagi suv oqimi uchun.
Bosim va oqim
Yuqori bosimga tiqin faqat toʻgʻri kesib ochilgan boʻshliqda bardosh beradi. Kuchli oqimda suv avval chetga buriladi: eng hoʻl joyga shlang yoki naycha mahkamlanadi, yoriq uning atrofida berkitiladi, qolgan teshik esa eng oxirida yopiladi. Xypex, Schomburg FIX-20-T va Kryton varaqalari shunday qilishni buyuradi, Remmers esa drenaj naychalarini tavsiya qiladi.
Asosiy tizim bilan moslik
Gidroplombani asosiy gidroizolyatsiya bilan bir tizimdan olgan maʼqul: ishlab chiqaruvchi oʻz materiallari uchun ishlarning butun tartibini tavsiflaydi. PENEPLUG dan keyin PENETRON va PENECRETE MORTAR, Krystol Plug dan keyin Krystol Repair Grout taʼmirlash qorishmasi va Krystol T1 qoplamasi, Xypex Patch’n Plug dan keyin Dry-Pac aralashmasi va Xypex Concentrate qoʻllaniladi — bunday tizimlar haqida batafsil «Singuvchi gidroizolyatsiya» boʻlimida. KÖSTER Waterstop bilan berkitilgan joy atrofiga varaqa kamida 40 sm radiusda KÖSTER NB 1 Grey qoplamasini, MC-Fast SM atrofiga esa MC-Proof 101 HS ni tavsiya qiladi.
Ish sharoitlari
Aksariyat varaqalar asos va havo harorati +5 dan +25…+30 °C gacha boʻlganda ishlashga ruxsat beradi. Sovuqda qorish suvi isitiladi, issiqda sovutiladi; Schomburg kukunning oʻz haroratini +23 °C bilan cheklaydi. Oʻzbekiston yozida material soyada saqlanadi — Fosroc buni harorat +35 °C dan oshgandayoq talab qiladi — va kichik porsiyalarda qoriladi.
Hujjatlar
Ayrim tarkiblar EN 1504-3 boʻyicha markalangan — bu betonni konstruktiv va nokonstruktiv taʼmirlash uchun moʻljallangan taʼmirlash qorishmalariga oid Yevropa standarti; katalog varaqalarida R1, R2 va R3 sinflari uchraydi. Gidroplomba uchun mustahkamlik sinfi ikkinchi darajali: qotish tezligi va hoʻl asosda ishlash muhimroq. Ichimlik suvi rezervuarlari uchun gigiyena hujjatlari tekshiriladi — xorijiy ruxsatnomalar, masalan, Xypex Patch’n Plug dagi NSF 61, qoʻllanish mamlakatida tan olinadigan hujjatlar oʻrnini bosmaydi.
Oqish joyini tayyorlash
- Manba. Oqish joyi mustahkam betongacha kesib ochiladi va yoriq butun uzunligi boʻylab kuzatiladi: agar faqat koʻrinib turgan hoʻl dogʻ berkitilsa, suv uning yonidan chiqadi — Kryton yoʻriqnomasi bu haqda bevosita ogohlantiradi.
- Boʻshliq shakli. Shaklni material varaqasi belgilaydi, lekin tamoyil umumiy: boʻshliq chuqurlik tomon torayib bormasligi kerak, V shaklidagi kesimga esa Sika, Fosroc va Xypex varaqalari yoʻl qoʻymaydi. Varaqalarda «qaldirgʻoch dumi» (Lamposilex, Schomburg FIX-20-T), ichkariga kengaytirilgan kesim (Xypex, Fosroc), ichkariga qarab kengayadigan pona yoki konus (Remmers, ISOMAT) va kengligidan chuqurroq toʻgʻri burchakli ariqcha (Kryton) uchraydi.
- Oʻlchamlar. Varaqalardagi eng kichik oʻlchamlar — Lamposilex, MC-Fast SM va KÖSTER Waterstop da chuqurligi 2 sm dan, Sika va Fosroc tarkiblarida 20 × 20 mm dan boshlab Remmers da 3 × 3 sm, Xypex da 25 × 37 mm va Kryton da 25 × 40 mm gacha.
- Tozalash. Boʻsh beton, eski suvoq, boʻyoq va kir olib tashlanadi, boʻshliq suv bilan yuviladi, quruq chetlari esa namlanadi.
Berkitish qanday bajariladi
- Qorish. Aralashma kichik porsiyada — bitta tiqinga yetadigan miqdorda — qatʼiy varaqadagi nisbatda qoriladi: qotish vaqti suv miqdoriga bogʻliq. Quyuqlashgan massa suv bilan suyultirilmaydi. Remmers, Schomburg va Penetron quruq kukun holida qoʻllashga ham ruxsat beradi.
- Shakl berish. Massa qoʻlqopli qoʻlda ezgʻilanadi va unga konus yoki pona shakli beriladi. Aksariyat varaqalar u quyuqlasha va qiziy boshlaguncha kutishni buyuradi, Kryton va Remmers esa darhol joylashtirishni talab qiladi.
- Joylashtirish. Tiqin bir harakat bilan boʻshliqqa bosib kiritiladi va qotguncha kuch bilan ushlab turiladi — PENEPLUG da 30 soniyadan va Turkiyada ishlab chiqarilgan Sika tarkiblarida 45–60 soniyadan MC-Fast SM va KÖSTER Waterstop da 1–2 daqiqagacha. Qota boshlagan tiqin qimirlatilmaydi.
- Uzun yoriqdagi tartib. Uni ham varaqa belgilaydi: Xypex eng kam oqim joyidan eng koʻp oqim joyiga qarab boradi, Kryton — yoriqning bir uchidan ikkinchisiga, Sika esa katta zonani chetlaridan markaziga qarab berkitadi.
- Tiqin hajmi. Tiqin butun boʻshliqni egallamasligi kerak: Kryton da u ariqchaning uchdan bir qismidan koʻpini toʻldirmaydi, qolgani — tizimning taʼmirlash qorishmasi. Ortiqchasi qotgandan keyin darhol kesib tashlanadi.
- Parvarish. Zona nam saqlanadi: SikaTop-591 Seal da — 15 daqiqa, quruq va shimuvchi asoslarda — 30 daqiqa; Turkiyada ishlab chiqarilgan Sika tarkiblari ustidan gidroizolyatsiya 15 daqiqadan keyin surtiladi.
Suv toʻxtatilgandan keyin ariqcha taʼmirlash qorishmasi bilan toʻldiriladi va sirt asosiy gidroizolyatsiya bilan yopiladi. Agar oqishlar koʻp boʻlsa yoki suv qayerdan kelayotgani noaniq boʻlsa, ish tekshiruvdan boshlanadi — uni bizning injiniring markazimiz oʻtkazadi: sababini, ishlar tartibini va tizim tarkibini aniqlaymiz.
Xavfsizlik
Gidroplombalar tarkibida sement bor: qorilgan aralashma ishqoriy reaksiya beradi va qotish paytida sezilarli darajada qiziydi. Ishlar himoya qoʻlqoplari va koʻzoynakda olib boriladi, chang nafasga olinmaydi; aralashma koʻzga tushsa, koʻz darhol suv bilan yuviladi va shifokorga murojaat qilinadi. Boshqa choralar — aniq mahsulotning xavfsizlik pasportiga koʻra.
Odatiy xatolar
- Gidroplomba tayyor gidroizolyatsiya deb hisoblanadi — suv tiqinni aylanib oʻtadigan yoʻl topadi.
- V shaklidagi yoki chuqurlik tomon torayadigan kesim — tiqinni bosim siqib chiqaradi.
- Bitta tiqinga yetadigan porsiya oʻrniga butun chelak qoriladi: aralashma idishda qotib qoladi, uni suv bilan suyultirishni esa varaqalar taqiqlaydi.
- Faqat oqishning koʻrinib turgan nuqtasi berkitilgan, yoriqning qolgan qismi esa qoldirilgan — suv qoʻshni uchastkaga oʻtadi.
- Harakatlanuvchi yoriq yoki deformatsiya chokidagi tiqin — konstruksiyaning birinchi harakatidayoq u uzilib chiqadi.
- Tiqin gipsli suvoq ustiga qoʻyiladi yoki gips bilan aralashtiriladi — Schomburg va Remmers varaqalari buni taqiqlaydi.
Shuningdek qarang: gidroizolyatsiya — umumiy sharh, surtiladigan gidroizolyatsiya, beton taʼmiri.
Katalogdagi materiallar
- SikaTop-591 Seal — Sika — faol suv oqishlarini toʻxtatish va quvur oʻtish joylarini berkitish uchun kengayuvchi tez qotuvchi qorishma.
- SikaTop-596 Seal — Sika — oqishlarni favqulodda toʻxtatuvchi oʻta tez qotuvchi sement gidroplomba, sovuq mavsumga ham mos.
- Sika MonoTop-108 Water Plug — Sika — beton va terimdagi oqishlarni bir zumda toʻxtatuvchi tez qotuvchi sement qorishma.
- Fosroc Renderoc Plug — Fosroc — tunnel va yer osti kameralarida suvni favqulodda toʻxtatuvchi tez qotuvchi sement tiqin qorishmasi.
- PENEPLUG — Penetron — faol oqishlarni, shu jumladan suv ostida ham toʻxtatuvchi tez qotuvchi kristallanuvchi gidroplomba.
- Krystol Plug — Kryton — beton yoriqlari va choklaridagi oqayotgan suvni toʻxtatuvchi tez qotuvchi gidravlik sement.
- MC-Fast SM — MC-Bauchemie — oqishlar va quvur kirish joylarini doimiy berkitish uchun tez qotuvchi boʻkuvchi tiqin qorishmasi.
- Schomburg FIX-20-T — Schomburg — betondagi suv oʻtkazayotgan teshik va yoriqlarni berkitish uchun tez qotuvchi boʻkuvchi qorishma.
- Remmers WP RH rapid — Remmers — oqish va suv yorib kirishlari uchun taxminan 30 soniyada qota boshlaydigan tiqin qorishmasi.
- Ceresit CX 5 — Henkel (Ceresit) — ankerlash va nuqtaviy oqishlarni vaqtincha berkitish uchun tez qotuvchi montaj sementi.
- KÖSTER Waterstop — KÖSTER — bosimli oqishlarni ham berkitadigan kengayuvchi tez qotuvchi tiqin qorishmasi.
- ISOMAT AQUAFIX — ISOMAT — nuqtaviy oqishlarni bir zumda berkitish va tez ankerlash uchun tez qotuvchi sement.
- Xypex Patch’n Plug — Xypex — kristallanuvchi qoʻshimchali tez qotuvchi gidravlik sement: qotish 1,5–4 daqiqada boshlanadi.
- Lamposilex — Mapei — bosimli oqishlarni toʻxtatuvchi oʻta tez gidravlik bogʻlovchi, taxminan 1,5 daqiqada qota boshlaydi.
- Peneplug — Penetron — betondagi bosimli suv oqishini bir zumda toʻxtatuvchi tez qotuvchi qorishma.
- Waterplug — Penetron — bosimli suv oqishini tez toʻxtatuvchi qorishma, taxminan uch daqiqada qotadi.
Koʻp beriladigan savollar
Keyingi gidroizolyatsiyasiz faqat gidroplomba bilan cheklanish mumkinmi?
Yoʻq. Tiqin aniq bir nuqtani berkitadi, lekin uning atrofidagi beton suv oʻtkazuvchanligicha qoladi va suv yangi yoʻl izlaydi. Oqish toʻxtatilgandan keyin ariqcha tizimning taʼmirlash qorishmasi bilan toʻldiriladi, sirt esa singuvchi yoki surtiladigan tarkib bilan himoyalanadi.
Gidroplomba inyeksiyadan nimasi bilan farq qiladi?
Gidroplomba sirtdagi kesib ochilgan boʻshliqqa bosib kiritiladi va oqishni suvning aynan chiqish joyida berkitadi. Inyeksion material esa pakerlar orqali konstruksiya qalinligiga haydaladi — shu usulda yoriqlar butun chuqurligi boʻyicha, harakatlanuvchi yoriqlar va katta maydondagi oqishlar germetiklanadi. Koʻpincha ular birga qoʻllaniladi: kuchli oqim avval tiqin yoki koʻpik bilan toʻxtatiladi, soʻngra doimiy germetiklash bajariladi.
Gidroplomba suv ostida va bosim ostida ishlaydimi?
Katalogdagi koʻpgina tarkiblar suv ostida ham qotadi — bu PENEPLUG, Krystol Plug va Schomburg FIX-20-T varaqalarida bevosita koʻrsatilgan, KÖSTER Waterstop esa bosimli suv oʻtayotgan yoriqlarga ham moʻljallangan. Yuqori bosimda suv avval shlang orqali chetga buriladi, undan qolgan teshik esa eng oxirida yopiladi.
Qancha material kerak?
Sarf boʻshliqlar hajmi boʻyicha hisoblanadi: katalog varaqalarida bu toʻldiriladigan hajmning har bir litriga taxminan 1,6–2 kg quruq aralashma. Yoriqlar uchun Kryton uzunlik boʻyicha moʻljal beradi — 25 kg li Krystol Plug chelagiga taxminan 30–42 m ariqcha. Obyekt uchun miqdorni oqishlar tavsifi va ariqchalar oʻlchamlari boʻyicha hisoblab beramiz.
Obyektingiz uchun gidroplomba va gidroizolyatsiya tizimini tanlab, miqdori va yetkazib berishni hisoblab beramiz — qoʻngʻiroq qiling yoki WhatsApp/Telegram orqali yozing: +998 94 094 52 27.
