Hokimlik maʼlumotlariga koʻra, Qashqadaryo viloyati neft, gaz va kondensat qazib olish hamda tabiiy gazni qayta ishlash boʻyicha mamlakatda birinchi oʻrinda turadi. Neft-gaz tarmogʻi va gaz-kimyodan tashqari, hududning harakatlantiruvchi kuchlari sifatida kimyo va toʻqimachilik sanoati, qurilish materiallari, elektrotexnika, turizm va agrar sektor nomlangan; yirik elektr stansiyalari va Qarshi choʻli yerlariga suv yetkazib beradigan nasos stansiyalari ishlaydi. Himoya qoplamalari uchun bu koʻpincha xalqaro standartlar asosida tuzilgan qatʼiy tarmoq spetsifikatsiyalari boʻyicha ishlashni, ishlab turgan qurilmalarda esa rejali toʻxtashlarga bogʻlangan himoya taʼmirini anglatadi.
Dasht va togʻ etaklari: bitta viloyatning ikki iqlimi
Viloyat iqlimi rasman kontinental, quruq, ayrim joylarda subtropik deb tavsiflanadi. Gʻarbiy, tekislik qismi — kuchli quyosh va changli qurgʻoqchil dasht: Qarshining iyul rekordi — 47,4 °C, dashtdagi Muborak stansiyasida esa — 48,6 °C (ikkalasi ham 1944-yil), shu bilan birga qishda Qarshida −28,7 °C gacha sovuq boʻlgan (1969-yil yanvari, Oʻzgidromet maʼlumotlari). Shahrisabz va Kitob turgan sharqiy qism togʻ etaklarida joylashgan: Hisor tizmasi tarmoqlarida yiliga oʻrtacha taxminan 677 mm yogʻin tushadi, Qashqadaryo vodiysida esa 368 mm (4-milliy axborot, 2024). Biroq u yerda ham issiq kuchaymoqda: 2026-yil iyulida Shahrisabz oʻz rekordini yangiladi — 44,9 °C (Oʻzgidromet). Qashqadaryodagi chang boʻronlarining sezilarli qismi tunda boshlanadi (Rakhmatova et al., 2025), shuning uchun ertalab, boʻyashdan oldin sirtni changga qaytadan tekshirishga toʻgʻri keladi. Ochiq konstruksiyalar uchun asosiy dushmanlar — qizish, ultrabinafsha nurlar va surtish paytidagi chang, togʻ etaklaridagi beton uchun esa — yana muzlash va erish sikllari.
Qurilmalar metall konstruksiyalari uchun korrozion agressivlik toifasi loyiha boʻyicha qabul qilinadi: gazni qayta ishlash maydonchalaridagi ochiq poʻlat uchun bu odatda C3–C4, texnologik chiqindilar va toʻkilmalar zonalarida esa — yuqoriroq. U aniq obyekt uchun ISO 9223 yoki ISO 12944-2 boʻyicha aniqlashtiriladi, kimyoviy muhitli uchastkalar uchun esa tizim ularning tarkibiga qarab tanlanadi.
Gazni qayta ishlash va gaz-kimyo: nimalarni himoya qilamiz
Olovdan himoya
Texnologik estakadalarning yuk koʻtaruvchi konstruksiyalari, apparatlar va kolonnalar tayanchlari, idishlar yubkalari, nasos boshpanalari toʻkilma yongʻin va oqimli yongʻindan himoya qilinadi. Buning uchun tegishli rejimlar boʻyicha sinovdan oʻtgan epoksid koʻpchiydigan tizimlar yoki sementli qoplamalar qoʻllaniladi — batafsil uglevodorodli yongʻin haqidagi boʻlimda. Himoya zonalari va vaqtini yongʻin xavflari tahlili, qalinliklarni esa har bir profil boʻyicha hisob-kitob belgilaydi. Boshqaruv binolari va podstansiyalardagi kabel trassalari va oʻtish joylari alohida himoya qilinadi.
Izolyatsiya ostidagi korroziya va issiq sirtlar
Issiqlik izolyatsiyasi ostidagi quvurlar va apparatlar, ayniqsa siklik qizish va sovish rejimida ishlaydiganlari, — xavf zonasi: namlik izolyatsiya gʻilofi ostiga kiradi va yillar davomida metallni sezdirmasdan yemiradi. Ular uchun ishchi harorat va sikllarga moʻljallangan qoplamalar tanlanadi — qarang: issiqlikka chidamli qoplamalar. Izolyatsiyasiz issiq sirtlar silikon va noorganik tizimlar bilan himoyalanadi.
Sigʻimlar, mashʼal va yordamchi xoʻjalik
Kondensat, suv va kimyoviy reagentlar rezervuarlari aniq mahsulotga chidamli ichki qoplamalarni, reagent xoʻjaliklarining poddonlari va pollari esa biz soʻrovnoma boʻyicha tanlaydigan kimyoviy himoyani talab qiladi.
Spetsifikatsiyalar, nazorat, taʼmirlash
Agar loyihani xorijiy EPC-pudratchi olib borsa, qoplamalarga qoʻyiladigan talablar odatda ISO 12944, NORSOK M-501 va buyurtmachi kompaniya standartlariga havola qiladi — sharh neft-gaz uchun korroziyaga qarshi himoya meʼyorlari boʻlimida. Biz barcha bosqichlarda yordam beramiz:
- talablarni mahalliy pudratchiga tushunarli boʻlgan rus va ingliz tillaridagi spetsifikatsiyalar va texnologik kartalarga aylantiramiz;
- agar koʻzda tutilgan material bozorda boʻlmasa, teng qiymatli almashtirish asoslashini tayyorlaymiz;
- ishlarni nazorat rejasi boʻyicha inspeksiya qilamiz va sifat dosyesini shakllantiramiz;
- ishlab turgan qurilmalarda qoplamalarni tekshiramiz va taʼmirni qurilmalarni toʻxtatib oʻtkaziladigan taʼmirlar davriga rejalashtiramiz.
Energetika, nasos stansiyalari, quyma qorishmalar
Issiqlik elektr stansiyalarida kabel inshootlari, mashina zallari karkaslari, tutun yoʻllari va rezervuarlar himoya qilinadi. Hududdagi ekin maydonlarining katta qismi nasoslar yordamida sugʻoriladi va 2026-yilga 16 ta nasos stansiyasini modernizatsiya qilish rejalashtirilgan (Prezident matbuot xizmati xabari). Ularning korpuslari, zatvorlari va quvurlari chuchuk suv bilan ishlaydi — suvga botirilgan qismlar uchun Im1 toifasiga moʻljallangan tizimlar kerak. Turboagregatlar, kompressorlar va yirik nasoslar pretsizion epoksid quyma qorishmani, statik tayanchlar esa sementli qorishmani talab qiladi; issiqda quyishda asos harorati va ekzotermaga eʼtibor beriladi. Uskunalarni ankerlash seysmiklikni hisobga olgan holda hisoblanadi: MSK-64 boʻyicha Qarshi va Shahrisabz 8 balli zonalar roʻyxatiga, Qamashi tumani esa 9 balli zonaga kiradi (Vazirlar Mahkamasining 727-son qaroriga ilova, 2025).
Viloyatga yetkazib berish
Materiallarni Qarshi, Shahrisabz, Muborak, Gʻuzor va boshqa tumanlardagi maydonchalarga yetkazib beramiz; hajm, saqlash sharoitlari va yetkazib berish jadvalini pudratchi va buyurtmachi xizmati bilan kelishamiz. Zarur boʻlsa, qoplamalarni surtishni xavfli ishlab chiqarish obyektlarida ishlash tajribasiga ega hamkorlar kuchi bilan tashkil qilamiz.
Qumliklardagi neft-gaz obyektlari Buxoro viloyati sahifasida, janubiy jaziramada ishlash — Surxondaryo sahifasida koʻrib chiqilgan, barcha hududlar roʻyxati — «Hududlar» boʻlimi.
Qashqadaryodagi obyektlar boʻyicha savollar
Xorijiy pudratchi spetsifikatsiyasidagi materialni almashtirish mumkinmi?
Mumkin, agar almashtirish hujjatlar bilan tasdiqlansa: tizim turi oʻsha, sinovlar taqqoslanadigan, qatlamlar mos va buyurtmachi roziligi olingan boʻlsa. Bunday solishtirishni tayyorlaymiz va mulohazalarga javob beramiz — qarang: kelishuvni kuzatib borish.
Izolyatsiya ostida korroziya ketayotganini qanday bilish mumkin?
Bilvosita belgilar — oqma izlari, shikastlangan gʻilof, nam izolyatsiya — va xavf zonalarida tanlab ochib koʻrish orqali. Tekshiruvlar rejasini sizishni qidirib yurgandan koʻra oldindan tuzgan maʼqul.
Gaz obyekti uchun olovdan himoya qanday sinovlardan oʻtgan boʻlishi kerak?
Loyiha va buyurtmachi spetsifikatsiyasi talab qiladigan sinovlardan: odatda uglevodorodli rejim boʻyicha sinovlar (masalan, UL 1709 boʻyicha), oqimli yongʻin xavfi boʻlganda esa — qoʻshimcha ravishda ISO 22899-1 boʻyicha ham. Bundan tashqari, yetkazib berish sanasida Oʻzbekistonda material uchun qanday hujjatlar kerak boʻlishini tekshiramiz.
Qashqadaryo viloyatidagi obyektda ishlayapsizmi? Buyurtmachi spetsifikatsiyasini yoki qurilma tavsifini yuboring — yechim va materiallar solishtiruvini tayyorlaymiz. Qoʻngʻiroqlar va messenjerlar: +998 94 094 52 27. Loyiha hujjatlari uchun — info@ognezashita.uz.