Namangan viloyati Fargʻona vodiysining shimoliy qismini hamda Qurama va Chotqol tizmalarining togʻ etaklarini egallaydi. Bu yerda toʻqimachilik tarmogʻi sanoatning uchdan bir qismini va eksportning yarmini beradi, rasman rivojlanishning harakatlantiruvchi kuchlari sifatida mashinasozlik, metallurgiya, yengil sanoat va xizmatlar nomlangan, bogʻlar hamda meva va sabzavotlarni qayta ishlash esa viloyatning anʼanaviy ixtisosligi. Namangan — aholi soni boʻyicha mamlakatning ikkinchi shahri, shuning uchun viloyatda uy-joy qurilishi ham, ijtimoiy qurilish ham koʻp. Bundan odatiy obyektlar kelib chiqadi: sovutgichli omborlar va meva-sabzavot omborlari, qayta ishlash sexlari, tikuvchilik va toʻqimachilik fabrikalari, maktablar, shifoxonalar, savdo markazlari. Ularning har birining himoyada oʻz zaif nuqtasi bor.
Sovutgichli omborlar va meva-sabzavot omborlari
Sovutgichli ombor — metall uchun eng makkor obyektlardan biri. Tashqarida issiq, ichkarida sovuq, chegarada esa — kondensat. U issiqlik konturidan oʻtadigan poʻlat kolonnalar va bogʻlamalarda, darvozalar ochiladigan yuklash zonalarida va havo sovutgichlarining muzi eritilayotgan paytda kameralarda hosil boʻladi. Nimalarni hisobga olish kerak:
- sovuq kontur ichidagi va uning chegarasidagi metall konstruksiyalar vaqti-vaqti bilan kondensat hosil boʻladigan nam muhitdagidek himoyalanadi — bir qatlam grunt-emal bilan emas, toʻlaqonli koʻp qatlamli epoksid tizim bilan;
- ammiakli sovutish qurilmalarida kimyoviy omil qoʻshiladi — mashina boʻlimlari va quvurlar ammiakka chidamli qoplamalarni, issiqlik izolyatsiyasi ostidagi tizimlar esa izolyatsiya ostidagi korroziyadan himoyani talab qiladi;
- qadoq va idishlar katta yongʻin yukini hosil qiladigan omborlarning karkaslari loyiha talablari boʻyicha olovdan himoya qilinadi, sendvich-panellar va ularni mahkamlash tugunlari esa karkas bilan birga koʻrib chiqiladi;
- sovutish qurilmalarining kompressorlari ostiga — tebranishga bardosh beradigan va moylarga chidamli epoksid quyma qorishma.
Yengil sanoat va qayta ishlash
Tikuvchilik va toʻqimachilik ishlab chiqarishlari, meva quritish va qayta ishlash, konserva va sharbat sexlari — yongʻin yuki katta yoki doimiy namlik boʻlgan, koʻpincha esa ikkalasi birga uchraydigan obyektlar. Karkaslar uchun profillar boʻyicha qalinligi hisoblangan olovdan himoyani, kabel trassalari uchun — olovdan himoya qoplamalarini, yuviladigan sexlar uchun — suv va yuvish vositalariga bardosh beradigan tizimlarni tanlaymiz. Oziq-ovqat sexlarining pollari — alohida mavzu, quyma pollar haqidagi boʻlim toʻldirilmoqda.
Turar joy va jamoat binolari
Koʻp qavatli uylar, maktablar, poliklinikalar va savdo markazlarida olovdan himoya koʻpincha karkas va tom yopmalarining poʻlat elementlari, zinapoyalar, havo oʻtkazgichlar va muhandislik tarmoqlarining oʻtish joylari uchun kerak boʻladi. Kam qavatli binolarning tomlari koʻpincha yogʻoch stropilalarga quriladi: agar loyiha ularning yongʻin xavfini kamaytirishni talab qilsa, samaradorlik guruhi tasdiqlangan olovdan himoya qiluvchi shimdiriladigan tarkiblar qoʻllaniladi va tarkib hujjatlarida koʻrsatilgan sarfga rioya qilinadi.
Togʻ etaklari: iqlim va seysmiklik
Viloyat iqlimi kontinental: yozi issiq va quruq, qishi salqin, qorli va ayozli, bahor va kuzda ob-havo oʻzgaruvchan. 2026-yil iyulida Namangan stansiyasi yangi harorat rekordini qayd etdi — 44,2 °C (avvalgisi, 42,5 °C, 2007-yildan beri saqlanib kelgan), 1969-yil yanvarida esa bu yerda −25,8 °C boʻlgan (Oʻzgidromet). Qoplamalar uchun ikki mavsum xavfli: surtish paytida metallning yozgi qizib ketishi va sovuq poʻlat ertalab shudring bilan qoplanadigan zax mavsumlar oraligʻi. Shahar muhitidagi va sanoat maydonchalaridagi ochiq konstruksiyalar — odatda C3–C4 toifasi, lekin har bir obyekt uchun u alohida, ISO 9223 va ISO 12944-2 boʻyicha aniqlanadi.
Vazirlar Mahkamasining 2025-yil noyabrdagi 727-son qarori bilan tasdiqlangan seysmik faol hududlar roʻyxatida Namangan va Chortoq MSK-64 boʻyicha 8–9 balli intensivlik bilan, Chust va viloyatning aksariyat tumanlari esa 9 ball bilan qayd etilgan. Bunga sellar ham qoʻshiladi: Namangan viloyatida Chotqol tizmasining janubi-sharqiy yonbagʻirlarida sellar oʻtishining eng koʻp holatlari qayd etilgan (BMTning Iqlim oʻzgarishi toʻgʻrisidagi doiraviy konvensiyasi boʻyicha Uchinchi milliy axborot). Qoplamalar uchun bu hal qiluvchi ahamiyatga ega emas, mahkamlagichlar uchun esa juda katta ahamiyatga ega: uskunalar, stellajlar va rezervuarlarni ankerlash loyihachining hisob-kitobi boʻyicha, seysmik yuklamalarda ishlashi tasdiqlangan materiallar bilan bajariladi (qarang: ankerlash).
Viloyat obyektlari bilan qanday ishlaymiz
Materiallarga buyurtmalarni Namangan, Chust va viloyatning boshqa shaharlariga yetkazib bergan holda bajaramiz, agar bu tugallangan tizim boʻlsa — kichik hajmlarni ham. Quruvchilar va loyihachilar uchun olovdan himoyani metall qaydnomasi boʻyicha hisoblaymiz va loyiha boʻlimini tekshiramiz; korxonalar uchun taʼmirlash tizimlarini tanlaymiz va yemirila boshlagan qoplamalarni tekshiramiz.
Qoʻshni hududdagi mashinasozlik va ankerlash haqida — Andijon viloyati, vodiyning kimyo va neftni qayta ishlash sanoati haqida — Fargʻona viloyati; barcha hududlar — umumiy sahifada.
Namangandagi obyektlar boʻyicha savollar
Sovutgichli ombor karkasini kondensatdan qanday himoya qilish kerak?
Abraziv-oqimli tozalangan sirtga surtilgan, nam muhitga moʻljallangan koʻp qatlamli tizim va konstruktiv choralar bilan — imkon boʻlgan joylarda metall orqali sovuqlik koʻprikchalarisiz. Issiqlik konturidan oʻtadigan kolonnalar ayniqsa puxta himoya qilinadi.
Yogʻoch stropilalarni olovdan himoya qilish majburiymi?
Buni loyiha binoning konstruktiv yongʻin xavfi sinfi va meʼyorlar talablaridan kelib chiqib belgilaydi. Agar olovdan himoya kerak boʻlsa, u sinovdan oʻtgan tarkib va bajarilgan ishlar dalolatnomasi bilan tasdiqlanadi.
Ammiakli sovutish qurilmasining quvurlarini qanday himoya qilish kerak?
Izolyatsiya ostidagi sovuq quvurlar «terlaydi» va namlik oylab metall yonida saqlanib turadi, shuning uchun izolyatsiya ostiga past ishchi harorat va kondensatga moʻljallangan tizim surtiladi. Mashina boʻlimidagi ochiq uchastkalar ammiak va yuvishga chidamli qoplama bilan himoyalanadi. Materialni ishchi harorat va muz eritish rejimiga qarab tanlaymiz.
Namangan viloyatida sovutgichli ombor, fabrika, maktab yoki turar joy binosi bormi? Vazifa haqida aytib bering — olovdan va korroziyadan himoya boʻyicha yechim taklif qilamiz. Telefon: +998 94 094 52 27 (shu raqamda WhatsApp va Telegram ham bor). Loyiha yoki metall qaydnomasini info@ognezashita.uz manziliga yuboring.